تفاوت دعا با طلب حاجت و خواستن مطلب چیست؟

جمعه, 22 مرداد 1395
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

* آیا دعا، صرف طلب حوائج از خداست یا اینکه ماهیت دعا با ماهیت طلب حوائج از خدا متفاوت است؟

گر چه در قالب ادعیه، ما از خداوند طلب حاجت می‌کنیم، اما معنای این مطلب، آن نیست که دعا همان طلب حاجت است.

دعا یعنی “خواندن” و به طرف حق تبارک و تعالی رو کردن. وقتی می‌گوییم ”دعا زید عمرواً ” یعنی زید، عمرو را خواند، پس “دعا” به معنی “خواندن” و “روی آوردن” است. اما “طلب حاجت”  به معنای “سئوال” است. آیه  شریفه « وَ سْئَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ » ناظر به سئوال است و آیه شریفه «ادْعُونی‌ أَسْتَجِبْ لَکُم» ناظر به دعاست؛ بنابراین، این دو مقوله ازهم جدایند.

در اوائل دعای ابوحمزه ثمالی آمده است: «الحمد لله الذی أدعوه فیجیبنی...» سپاس پروردگاری را که وقتی او را دعا می‌کنم دعای مرا اجابت می‌کند و نیز آمده است: «...الحمد لله الذی أسأله فیعطینی...» سپاس پروردگاری را که وقتی از او چیزی را طلب می‌کنم  به من عطا می‌کند.

در اینجا هم دعا از سئوال تفکیک شده است، پس حقیقت دعا به معنای «روی آوردن» به خدا و یاد کردن و خواندن اوست و سوال  کردن از او هم به معنای طلب حاجت از اوست؛ البته ما گاهی در بین  دعا،  عرض حاجت هم می‌کنیم.

و به بیان دیگر می‌توان گفت: بین دعا و سئوال نسبت عموم و خصوص مطلق است یعنی «کل سئوال دعا دون العکس» یعنی گاهی اوقات دعا؛ صرف دعاست و سئوالی نیست، مثلاً امیر المومنین علی علیه‌السلام به درگاه الهی عرضه می‌دارد: «إِلَهِی کَفَی بِی عِزّاً أَنْ أَکُونَ لَکَ عَبْداً وَ کَفَی بِی فَخْراً أَنْ تَکُونَ لِی رَبّاً أَنْتَ کَمَا أُحِبُّ فَاجْعَلْنِی کَمَا تُحِبُّ » ”خدایا در افتخار من همین بس که من بنده توام و در عزت و شرف من همین بس که تو رب منی، تو همانگونه‌ای که  من می‌خواهم، پس مرا آنگونه قرار ده که خود می‌خواهی”

سراسر این مناجات، دعاست؛ هر چند در آخر از خداوند درخواست می‌کند که مرا آنگونه قرار ده که خود می‌خواهی، ولی اگر خوب دقت شود می‌بینیم این فراز هم در حقیقت دعاست، گرچه در صورت و شکل “سئوال” مطرح شده است، در حقیقت مي‌گوید: سئوال من بی سئوالی است، یعنی من چیزی نمی‌خواهم جز آنچه خود می‌خواهی.

پس گاهی اوقات، دعا، صرف دعاست، صرف خواندن حق تعالی و مناجات با اوست بدون آنکه سوالی مطرح باشد، ولی سوال  بی دعا ممکن نیست،  چون شما اگر بخواهید حاجتی از حق تعالی درخواست کنید، لازمه‌اش خواندن اوست، مثلاً اگر می‌گویید:  «اللهم انی اسئلک» ؛ خدایا از تو سئوال می‌کنم در اینجا گر چه  “اسئلک” مطرح است، اما قبل از آنکه “اسئلک” مطرح باشد “اللهم” مطرح است “بار خدایا ای پروردگار من” و این دعاست و پس از دعا سئوال مطرح شده است، پس “سئوال” بدون “دعا” ممکن نیست، اما دعای بدون “سئوال” ممکن است.

در جاهایی  که سئوال و دعا با هم هستند، آن هم دو گونه است؛ گونه نخست: اولا و بالذات دعاست و ثانیا و بالعرض سئوال است؛ یعنی مطلوب اولیه دعا کردن است و سپس بالتبع و بالعرض سئوالی هم مطرح می‌شود و گاهی برعکس می‌باشد، یعنی اولا و بالذات سئوال است و ثانیا و بالعرض دعاست.

آنچه از انسان‌های کامل صادر شده است، از نوع اول است، یعنی غرض و هدف اولی ایشان دعاست و در کنار آن سئوالی هم مطرح شده است، اما انسان‌های معمولی اولا و بالذات طلب حاجت دارند، اما چون بدون دعا طلب حاجت ممکن نیست از روی اضطرار و ناچاری دعا هم می‌کنند.

{jcomments on}

خواندن 6679 دفعه آخرین ویرایش در یکشنبه, 21 شهریور 1395